Pies ogrodnika – mity i prawdy
21/01/2020
Kalendarz biodynamiczny luty 2020
04/02/2020

Porzeczka czarna pełna zdrowia

 

Porzeczka czarna jest w naszych ogrodach cenionym krzewem rodzącym owoce o intensywnym, charakterystyczny smaku i zapachu. Na kresach nazywana jest smorodiną, smorodziną lub smorodyńką. Od tej kresowej nazwy wywodzi się  nazwa jednej z najlepszej nalewki owocowej, ale o tym później. Owoce porzeczki czarnej są smaczne, gdy jedzone są prosto z krzewu. Najwyborniejsze są jednak przetwory z niej: dżemy, galaretki, konfitury, soki, ale przede wszystkim nalewka, o której już wspomniałem. Porzeczka czarna ma też zastosowanie w leczeniu wielu dolegliwości.

 

Foto z „Klucz do oznaczenia polskich roślin leczniczych i przemysłowych” Leonidas Świejkowski, Wydawnictwo Polskiego Związku Zielarskiego , Kraków 1952r.

 

Porzeczka czarna

 

Co warto wiedzieć o czarnej porzeczce:

 

Krzew:  do 2 m wysokości.

 

Kwiaty: obupłciowe, zebrane w grona odstające lub zwisłe, na szypułkach dłuższych od podsadek. Dno kwiatowe głęboko miseczkowate. Płatki czerwonawe, krótsze od działek, wzniesione, tak długie,  jak pręciki, których jest 5.

 

Słupek jednokomorowy, dolny.

 

Liście: duże, dłoniaste 3-5 klapowe, w nasadzie ucięte lub sercowate, pod spodem obsypane żywicznymi gruczołkami.
Młode liście na nerwach są owłosione.

 

Łodyga: krzew, młode gałązki owłosione.

 

Okres kwitnienia: kwiecień.

 

Owoce: podobne do jagody, czarne, połyskliwe, słodko-kwaśne.

 

Występowanie: chętnie uprawiana w ogrodach i sadach. Naturalnie rośnie w wilgotnych lasach, zaroślach, trzęsawiskach i bagnach.

 

Dojrzałe owoce porzeczki czarnej

 

Porzeczka czarna do domowej apteczki

 

Owoce porzeczki czarnej są najbogatsze w witaminę C i B (300-500 mg kwasu askorbinowego na 100 g masy owoców), zawierają też ok. 13% cukru i do 3.7% wolnych kwasów organicznych, pektyn, a także witaminy zwłaszcza z grupy B. W kwiatach liściach i owocach występuje ok. 0.75% olejku o charakterystycznym zapachu. Krzew w całości zawiera fitoncydy zabójcze dla wirusów i bakterii.

 

Kilka sposobów wykorzystania z porzeczki czarnej

 

Ksiądz Klimuszko zaleca liście czarnej porzeczki, w mieszance z innymi ziołami na łagodzenie zapalenia stawów.

 

Składniki naparu (po 50 g każdego zioła): ziele skrzypu, fiołka trójbarwnego, nawłoci pospolitej i krwawnika, kwiat czarnego bzu, kora wierzby, liście pokrzywy, melisy i czarnej porzeczki.

 

Jak sporządzić? Wziąć po 50 gramów każdego z ziół, dokładnie je wymieszać i przechowywać w szklanym, zakręcanym słoju. Każdorazowo przygotowuje się porcję do jednokrotnego wypicia. Łyżkę stołową mieszanki zalać szklanką wrzącej wody. Parzymy ok. 3 godziny. Po przecedzeniu  podgrzewamy. Nie słodzimy. Pijemy małymi łykami. Po skończeniu pierwszej przygotowanej mieszanki należy zrobić przerwę na 7 dni. Potem można rozpocząć kolejną kurację. Po zakończeniu drugiej mieszanki odstawimy zioła na 14 dni.

 

Sok z porzeczki czarnej na przeziębienie i przy osłabieniu układu odpornościowego:

Składniki: 3 kg porzeczki czarnej, 2 kg cukru.
Sposób przygotowania: do dużego słoja wsypujemy na przemian porzeczki i cukier. Wylot słoja zabezpieczamy przed owadami gazą. Pozostawiamy na ok. 3 tygodnie w słonecznym miejscu, Gotowy sok rozcieńczamy z wodą.  Pić schłodzony.

 

Napar z liści na artretyzm, gorączkę i biegunki:
Składniki: 1 kg liści porzeczki, cytryna i miód.Sposób przygotowania: liście, opłukać w wodzie i rozdrobnić. Zalać gorącą wodą. Odstawić na około dwadzieścia minut. Napar jest gotowy. Dodać do smaku cytrynę i miód. Pić 2-3 razy dziennie po ½ szklanki.

 

Kąpielowy napar z liści porzeczki:
Składniki: 0,5 kg suszonych liści porzeczki, 4 l wrzącej wody.
Sposób przygotowania: suche liście zalać wrzątkiem. Parzyć ok. 05 godziny. Odcedzić. Napar  wlać do kąpieli.

 

Porzeczka czarna – na stół

Smorodniówka – nalewka porzeczki czarnej – metoda fermentacyjna
Składniki: 3 kg dojrzałych porzeczek czarnych, 1,5 kg cukru, 3 litry wódki 40%, 0,5 l spirytusu na każdy litr soku.

Sposób przygotowania: do 10 litrowego gąsiora wsypujemy warstwami z cukrem przebrane i odszypułkowane porzeczki.

Gąsior wystawiamy w nasłonecznione miejsce na 3-4 tygodni aż do całkowitego rozpuszczenia cukru. Przefermentowany sok zlewamy, mierzymy jego objętość, a porzeczki zalewamy 3 l wódki. Po 3 tygodniach nalewkę zlewamy do osobnej butli i mieszamy z poprzednio zlanym przefermentowanym sokiem. Na każdy litr soku dodajemy 0,5l spirytusu i całość odstawiamy na 1-2 miesięcy szczelnie zamknięte w gąsiorze. Sklarowaną nalewkę odstawiamy na 3 miesiące do ostatecznego dojrzewania.

 

Smorodniówka

 

Dobrze dojrzała nalewka ma piękny ciemnobrunatny kolor, a na ściankach kieliszka pojawi się łezka jeszcze wyraźniejsza niż w wypadku wiśniówki. Na zdrowie !!!

Czarna porzeczka – zakazana?

Na koniec ciekawostka: w kilku stanach USA (Maine, New Hampshire, Virginia, Ohio i Massachusetts) obowiązuje zakaz uprawy porzeczki czarnej. Zakaz ma na celu ochronę przemysłu drzewnego – głównie sosny ościstej, himalajskiej, drobnokwiatowej, wejmutki i limby, które zarażone są przez grzyba niszczącego drzewa. Żywicielami grzyba są porzeczka czarna i wymienione gatunki sosny, które zarażając się, powoduj rozprzestrzenianie się choroby i przynoszą szkody.

 

 

Leszek Ciepielski
26.01.2020r.

Ewa
Ewa

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *