10/02/2020

Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus)

  Chmiel kojarzony jest przede wszystkim z piwem, bo to on nadaje piwu charakterystycznego posmaku goryczki, choć głównym składnikiem piwa jest słód, głównie jęczmienny. Chmiel ma szersze zastosowanie dzięki cennym i docenianym od wieków właściwościom leczniczym. Doceniany jest też w kuchni, nadając potrawom charakterystycznego smaku i aromatu.   Chmiel zwyczajny     Foto z  „Klucz do oznaczenia polskich roślin  leczniczych i przemysłowych”  Leonidas Świejkowski, Wydawnictwo Polskiego Związku Zielarskiego, Kraków 1952r.   Co warto wiedzieć o chmielu:   Bylina:  dwupienna, pnącze z rodziny konopiowatych. Kwiaty: żeńskie zebrane w kwiatostany przypominające szyszki, żółto-zielone, jajowate, zwisające, złożone z łusek zwiększających się w miarę dojrzewania. Na wewnętrznej stronie łusek znajdują się mikroskopijne, małe żółtawo-czerwonawe gruczoły nadające roślinie właściwego jej gorzkiego, żywicznego, miłego smaku. Liście: długoogonkowe, naprzeciwległe, dłoniasto klapowane, grubo ząbkowane, n wierzchniej stronie bardzo szorstkie, od spodu gładkie. Przylistki parzyste, często zrosłe. Łodyga: pnąca się, kanciasta, cienka, na kantach opatrzona włoskami zwróconymi do dołu. Korzeń: silny, mocno rozgałęziony. Okres kwitnienia:  od czerwca do sierpnia. Owoce:  niby-szyszka, najpierw jasno-zielona, potem żółta, miękka i lekka. Występowanie: olszynki, wikliny, zarośla, płoty przy ogrodach. Roślina uprawiana w Polsce głównie na Zamojszczyźnie. Główni producenci światowi chmielu: Czechy, Słowacja, Niemcy i Wielka Brytania.     Szyszki chmielu   Szyszki chmielu zebrane w pogodne dni, suszy się w cieniu, aż do uzyskania zielono-żółtego odcienia. Z wysuszonych szyszek wykrusza się lupulinę, osobny od szyszek surowiec leczniczy.     Szyszki chmielowe zawierają do 20% żywic, głównie humulonu i lupulonu, które działają silnie bakteriobójczo i przeciwnowotworowo. Młode pędy chmielu są jadalne i mogą być namiastką szparagów, spożytkowuje się je także jak paszę dla zwierząt. Lupulinę stosuj się jako środek uspakajający i pobudzający apetyt. Chmiel stosować można do kąpieli, jako okłady i maści przy chorobach skóry, wrzodach, grzybicy, ropieniach i zapaleniach korzonków. Znany i ceniony w aromatoterapii jest olejek chmielowy. W medycynie ludowej napary i […]
28/01/2020

Porzeczka czarna pełna zdrowia

  Porzeczka czarna jest w naszych ogrodach cenionym krzewem rodzącym owoce o intensywnym, charakterystyczny smaku i zapachu. Na kresach nazywana jest smorodiną, smorodziną lub smorodyńką. Od tej kresowej nazwy wywodzi się  nazwa jednej z najlepszej nalewki owocowej, ale o tym później. Owoce porzeczki czarnej są smaczne, gdy jedzone są prosto z krzewu. Najwyborniejsze są jednak przetwory z niej: dżemy, galaretki, konfitury, soki, ale przede wszystkim nalewka, o której już wspomniałem. Porzeczka czarna ma też zastosowanie w leczeniu wielu dolegliwości.     Porzeczka czarna   Co warto wiedzieć o czarnej porzeczce:   Krzew:  do 2 m wysokości.   Kwiaty: obupłciowe, zebrane w grona odstające lub zwisłe, na szypułkach dłuższych od podsadek. Dno kwiatowe głęboko miseczkowate. Płatki czerwonawe, krótsze od działek, wzniesione, tak długie,  jak pręciki, których jest 5.   Słupek jednokomorowy, dolny.   Liście: duże, dłoniaste 3-5 klapowe, w nasadzie ucięte lub sercowate, pod spodem obsypane żywicznymi gruczołkami. Młode liście na nerwach są owłosione.   Łodyga: krzew, młode gałązki owłosione.   Okres kwitnienia: kwiecień.   Owoce: podobne do jagody, czarne, połyskliwe, słodko-kwaśne.   Występowanie: chętnie uprawiana w ogrodach i sadach. Naturalnie rośnie w wilgotnych lasach, zaroślach, trzęsawiskach i bagnach.     Porzeczka czarna do domowej apteczki   Owoce porzeczki czarnej są najbogatsze w witaminę C i B (300-500 mg kwasu askorbinowego na 100 g masy owoców), zawierają też ok. 13% cukru i do 3.7% wolnych kwasów organicznych, pektyn, a także witaminy zwłaszcza z grupy B. W kwiatach liściach i owocach występuje ok. 0.75% olejku o charakterystycznym zapachu. Krzew w całości zawiera fitoncydy zabójcze dla wirusów i bakterii.   Kilka sposobów wykorzystania z porzeczki czarnej   Ksiądz Klimuszko zaleca liście czarnej porzeczki, w mieszance z innymi ziołami na łagodzenie zapalenia stawów.   Składniki naparu (po 50 g każdego zioła): ziele skrzypu, fiołka trójbarwnego, nawłoci pospolitej i krwawnika, kwiat czarnego bzu, kora wierzby, […]
16/01/2020

Agrest

  Agrest to roślina dawniej bardzo popularna i uprawiana na szeroką skalę, teraz trochę zapomniana. Szkoda, bo jej owoce są  smaczne i zdrowe, a liście służą zdrowiu i urodzie. Z agrestem jest pewien problem. Agrest to według linneuszowego podziału rodzaj porzeczki (RIBES). Na pierwszy rzut oka to niemożliwe. Liście porzeczki i agrestu są podobne ale na tym kończą się podobieństwa. Agrest ma kolczastą łodygę a jego owoce są większe i nie są jak u porzeczek skupione w długie, zwisłe grona. Mimo tych różnic możliwe są hybrydy agrestu i czarnej porzeczki (porzeczkoagrest, Jostaberry).  A zatem agrest to porzeczka…   Agrest – co warto o nim wiedzieć   Krzew: do 150 cm wysokości, kolczasty. Dobrze owocuje na podkładce (agrest pienny). Kwiaty: zwisłe w krótkich gronach po 1-3 kwiaty. Płatki wzniesione białawe lub czerwonawe. Liście: nieduże, skórkowate, okrągławe, 3-5 klapowe, karbowane. Duże pojedyncze lub 3-dzielne kolce pod nasadą liści. Łodyga: o drobnych szczeciniastych kolcach na międzywęźlach. Okres kwitnienia: kwiecień. Owoce: kuliste lub eliptyczne, zielone, żółte lub czerwone, słodkie, owłosione. Występowanie: lasy i zarośla, uprawiana w ogrodach.     Do domowej apteczki   Agrest jest ceniony w medycynie i w kosmetyce. W jego składzie chemicznym jest wiele pierwiastków takich jak magnez, żelazo, cynk, miedź,wapń, sód, potas i wiele innych. Dzięki swoim właściwościom ma bardzo korzystny wpływ na zdrowie kości i zębów. Obniża cholesterol, sprzyja dobrej przemianie materii, zapobiega miażdżycy i chorobom serca. Częste jego spożywanie korzystnie wpływa na pamięć i koncentrację, a do tego jeszcze odkwasza organizm i jest niskokaloryczny. Ze względu na zawarte w jego składzie antyoksydanty bywa wykorzystywany w suplementach diety.     W kosmetyce wykorzystywany jest w terapii przeciwzmarszczkowej, do regeneracji, rozjaśnienia i odmładzania skóry. Rozgniatane owoce stosowane są jako skuteczna maseczka regenerująca na twarz i szyję.   Kilka sposobów zastosowania agrestu   Maseczka z agrestu: Składniki: 1 szklanka agrestu, 0,5 […]
10/01/2020

Orzech włoski

  Orzechy włoskie to głównie smaczne pestkowce. Jednak drzewo to także liście, łupiny orzecha i kora, czyli od wieków znane surowce zielarskie.     Orzech włoski – co warto wiedzieć o tej roślinie?   Drzewo z rodziny orzechowatych dorasta nawet do 30 m i ma silnie rozgałęzioną koronę. Cechy charakterystyczne: liście i zielone, mięsiste łupiny mają bardzo aromatyczny gorzki smak. Surowiec w ziołoterapii: liście, zielone łupiny, kora. Kwiaty: rozdzielnopłciowe, osobno męskie (pręcikowe), osobno żeńskie (słupkowe). Kwiatostany męskie są drobne, zebrane w kotki, każdy z kwiatów ma od 12 do 36 pręcików. Kwiatki żeńskie są zielone, pojedyncze  lub zebrane po 3 do 5 na końcach młodych gałązek. Kwitnie od kwietnia do maja. Liście: nieparzyście-pierzasto-złożone z 5 do 9 podłużnych listków nieco skórzastych o ciemno-zielonej barwie. Pień: szaro-popielaty o balsamicznej korze. Owoce: duży pestkowiec, powszechnie nazywany orzechem włoskim we wschodniej Europie nazywany jest też orzechem greckim i perskimi.     Orzech włoski – do domowej apteczki   Lecznicze działanie orzecha włoskiego jest niedoceniane i jest on niezastąpiony w leczeniu przewlekłych nieżytów żołądka i jelit przy biegunkach, krwawieniu przewodu pokarmowego przy nadmiernym poceniu stóp, zapaleniu jamy ustnej, ale też przy  żylakach odbytu oraz zapaleniu dróg rodnych. Sprawdza się w obniżaniu poziomu cholesterolu i cukru we krwi.  Przyczynia się do lepszej przemiany materii.   Znany jest prosty w sporządzeniu przepis na miód juglandowy (nazwa od łacińskiej nazwy orzecha włoskiego) na wzmocnienie układu odpornościowego. Sproszkowane łupiny orzecha włoskiego (10 łyżeczek) mieszamy z miodem pszczelim (10 łyżeczek) i kilkoma kroplami gliceryny spożywczej spajającej mieszankę. Miód spożywać 3 razy dziennie po łyżeczce przez tydzień. Po miesięcznej przerwie powtórzyć zażywanie.   Innym przykładem zastosowania liści orzecha włoskiego jest mieszanka księdza Klimuszki łagodząca skutki wyprysków skórnych powstałych po kontakcie z alergenem.  Ksiądz Klimuszko zaleca na tę przypadłość odwar z mieszanki ziół do picia o składzie: liście orzecha włoskiego, kwiat […]