Thursday 18, Jan 2018

Blog ogrodniczy - Ogrodnik Leszek

Obrazek użytkownika Leszek

Spokojnie, to tylko jeżyna

Gdzie posadzić jeżyny?

Dla swojej jeżyny znalazłem zaciszne miejsce w rogu ogrodu. Tam dobrze rośnie, bo lubi ciepło i źle znosi zimne wiatry i mrozy. Na zimę obsypuję ją kopczykiem z dojrzałego kompostu. Dałem jej 2,5 metrową podporę po której każdego roku opiera swoje wysokie bezkolcowe pędy. Pędy najpierw obsypują się białym kwiatem, potem nastaje czas dużych owalnych owoców, najpierw zielonych, następnie czerwonych i na koniec czarnych. Jest ich bardzo dużo, starczy dla mnie, a z opadłych na ziemię skorzystają pszczoły i osy.  

O jeżynach słów kilka

Jeżyny są znane u nas od dawna ale te z kolcami i o małych, co prawda bardzo aromatycznych owocach. Taka kolcowa jeżyna rośnie w podszyciu lasów, przy rowach, miedzach pól i na wszelkich nieużytkach. Jej dzikość uodporniła ją na najcięższe mrozy a w miejscach gdzie raz się zadomowiła trudno ją z nich wykwaterować. Na nic zdadzą się wykopywanie a nawet polewanie korzeni palnymi cieczami i podpalanie. Będzie trwała na swoim miejscu dzięki głębokim, witalnym korzeniom. Jej współczesna bezkolcowa siostra nie jest już taka odporna co nadrabia dużymi, smacznymi owocami i zadziwiającą płodnością. Sięgając pamięcią wstecz, jeżyny bez kolców na łodygach posadziłem jakieś trzydzieści lat temu, wtedy kiedy przyszła na nie największa moda. To dopiero w latach 80 XX wieku udało się wyhodować odmianę bez kolców. Pierwsza odmiana nosiła nazwę THORNLESS EVERGREEN. Jeżyna jest na tyle nową rośliną w naszych ogrodach, że nadal pozostaje amatorskim krzewem bez przemysłowego znaczenia. Do bardziej znanych odmian należą ORKAN i THORNFREE.

„Kolczastość” jeżyny i jej kuzynki maliny wynika z tego, że pochodzą one z rodziny różowatych.

Zalety jeżyny  

Zerwane owoce jeżyny

Przetwory z jeżyny

Owoce jeżyny, podobnie jak maliny składa się z wielu pestkowców zrośniętych ze sobą i połączonych z dnem kwiatowym. Łatwo to dostrzec u jeżyny, kiedy jej owoce są mocno dojrzałe i zaczynają rozpadać się na małe kuleczki. Dlatego owoce trzeba zbierać jak są już dobrze wybarwione i łatwo udaje się je oddzielić od łodygi. Sierpień i wrzesień to czas najobfitszych zbiorów.

Co można zrobić z owoców jeżyny? Są bardzo soczyste i smaczne. Dobrze nadadzą się na sok, konfiturę i nalewkę. Najlepiej smakują w sezonie do bezpośredniego spożycia. Wtedy mogą być dodatkiem do białego sera lub pite zmiksowane z maślanką czy jogurtem. Cukru nie trzeba dodawać, bo owoce są bardzo słodkie.

Jeżynowe coś nie coś.

Jeżynowy dżem, tak na 8 słoiczków.

Składniki:

3 kg jeżyn.

0,75 kg cukru.

Sposób przygotowania.

Dżem jeżynowy przygotowujemy z 1 kg dużych i ładnych owoców, 5 łyżek wody i 70 dag cukru. Połowę jeżyn rozgotowujemy z wodą i przecieramy przez sito. Tak powstały przecież odparowujemy na małym ogniu tak, by pozostało połowę jego objętości. Następnie dodajemy cukier i dokładnie mieszamy, czekając, aż się rozpuści. Potem dodajemy resztę jeżyn i dusimy przez około 30 minut, od czasu do czasu mieszając. Gorący dżem rozlewamy do wyparzonych słoików, czekamy aż wystygnie i szczelnie zakręcamy.

Warto uprawiać, jeść i przetwarzać jeżynę. Jest bardzo smaczna i do tego ma właściwości lecznicze. Surowcem zielarskim są owoce i liście. Najbardziej cenione są młode liście. Zbiera się je przed kwitnieniem, w końcu maja i na początku czerwca. Liście trzeba ususzyć. Po ususzeniu mają one cierpki smak i są pozbawione zapachu. Zawarte w liściach garbniki, kwasy organiczne, glikozydy i witamina C mają działanie ściągające i przeciwbiegunkowe. Napar z liści stosuje się przy biegunkach, nieżytach żołądka, bezsenności i schorzeniach dróg oddechowych. Owoce suszone zawierają dużo witamin min. A, B, C i E. Są bogate w sole mineralne żelaza, wapnia, magnezu i potasu. Mają działanie przeciwgorączkowe. Cenione są też przez nasze panie jak środek hamujący starzenie, do czego przyczyniają się zawarte w owocach antyoksydanty. Mają też po zaparzeniu ich działanie uspakajające.

Polecam moją kompozycję na uspokojenie i wieczorne wyciszenie po dniu ciężkiej pracy.

Dzika róża owoce

Wieczorna herbatka uspakajająca „Cicho sza”

Składniki:

2 łyżeczki suszonych liści jeżyny,

4 rozbite w moździerzu owoce dzikiej róży,

1 łyżka miodu.

1 plasterek cytryny

Sposób przygotowania:

Zalać wrzątkiem suszone liście jeżyny i owoce dzikiej róży. Wystudzić, dodać miód i cytrynę. Wypić na godzinę przed snem.

Top