Thursday 14, Dec 2017

Blog ogrodniczy - Ogrodnik Leszek

Obrazek użytkownika Leszek

Szałwia lekarska

Szałwia – pod tym rodzajem roślin z rodziny jasnotowatych (wargowych) kryje się ich ok. 1000 gatunków. Mnogość gatunków tej ozdobnej półkrzewinki jest przebogata. Wiele z tych gatunków gości w naszych kwietnikach, że wymienię niektóre z nich: szałwia – błyszcząca, powabna, rózgowata,drobnolistna, srebrzysta, szkarłatna. Oprócz ozdobnych gatunków uprawnych mamy w Polsce jeszcze szałwie dziko rosnące. Są to szałwia łąkowa, omszona, lepka, okręgowa, zaroślowa i zielona.

szałwie ozdobne

Poza gatunkami ozdobnymi jest też użytkowa szałwia lekarska, bardzo cenione uprawne zioło, mające zastosowanie w medycynie, kosmetyce i kuchni. Ten półkrzew pochodzi z krajów basenu Morza Śródziemnego. Obecnie uprawiany jest w całej Europie, a także w  Azji i Ameryce Północnej. Starożytni Grecy sporządzali z szałwii „grecką herbatę”. W innych krajach europejskich nazywana była „świętym zielem” i „europejską herbatą”. Z szałwią związanych jest wiele wierzeń i przesądów. W wielu krajach to ziele wiązane jest z postacią Matki Boskiej. Do XVIII w. wierzono, że zjadanie liści szałwii chroni przed febrą i demonami. Wierzono też, że kto zjada liście szałwii w maju może żyć wiecznie, a uschnięcie tej rośliny w ogródku może zwiastować nieszczęście dla jego właściciela.

szałwia lekarska

To roślina o silnym, zdrewniałym korzeniu. Łodyga sięgająca 70 cm wysokości jest rozgałęziona i zdrewniała u nasady. Ma naprzeciwległe, wydłużone, dołem lekko karbowane, owłosione liście. Kwiaty osadzone są na krótkich szypułkach, zebrane po 6-10, tworzące luźne, kłosowate niebieskofioletowe lub jasnoróżowe kwiatostany. Kwitnie od drugiego roku w maju i czerwcu. Nasiona dojrzewają w lipcu i sierpniu. Zapach liści jest aromatyczny, lekko kamforowy, smak gorzkawy, ściągający. Wszystkie części rośliny zawierają garbniki i olejki eteryczne (ok. 50% tujonu). Szałwia lekarska jest rośliną ciepłolubną, dobrze znosi suszę. Szałwię można rozmnażać na kilka sposobów. Można ją wysiać prosto do gruntu lub wyprodukować rozsadę. Można też dzielić rośliny. Pierwsze zbiory liści wykonuje się jesienią pierwszego roku po wysianiu (posadzeniu). W kolejnych latach wykonuje się 2-3 zbiory, pierwszy zbiór w fazie wykształcenia się paków kwiatowych.

Zebrane i wysuszone liście mają działanie ściągające, odkażające, przeciwzapalne i pobudzające wydzielanie soków żołądkowych.

W medycynie współczesnej i ludowej napar z szałwii stosowany jest do płukania gardła i jamy ustnej. Stosuje się go przy gorączce, zapaleniu nerek, silnej biegunce, jako środek wykrztuśny i przy pleśniawkach jamy ustnej. Świerzy napar używać można do obmywania trudno gojących się ran i wrzodów. Olejki eteryczne z szałwii wykorzystuje się do aromatyzowania proszków do czyszczenia zębów. Z szałwii produkuje się też maść na ukąszenia owadów.

Szałwia lekarska jest ważną przyprawą do mięs, szczególnie pieczonych a także do wędlin, ryb, sałat i sosów. Powszechnie znany jest luksusowy sos szałwiowy, który połączony z cebulą jest dodatkiem do pieczonej gęsi. Liście szałwii zapiekane w cieście to cenione w Wielkiej Brytanii ciasteczka szałwiowe. Przy kulinarnym znaczeniu szałwii, nie sposób zapomnieć o tym, że jest to roślina miododajna a miód szałwiowy jest bardzo aromatyczny i wysoko ceniony. Ma także, dzięki swoim walorom dezynfekującym i kojącym zastosowanie w kosmetyce. Olejek szałwiowy dodawany jest do mydeł, dezodorantów, szamponów i płynów do kąpieli.

Przykłady stosowania szałwi lekarskiej

Odwar na trądzik młodzieńczy.

Składniki mieszanki: ziele: marzanki wonnej, bratka polnego i dziurawca, korzeń: mniszka lekarskiego, łopianu i arcydzięgla, kłącze perzu, liście brzozy i szałwii, kwiat: bzu czarnego i nagietka.

Sposób przygotowania i użycia: Zmieszać składniki. 4 łyżeczki mieszanki zalać litrem wody i gotować ok. 5 min. Odstawić na 5 min., przecedzić. Nasączać odwarem gazę i kłaść na chore miejsce aż do wyczerpania lekarstwa.

Nieżyt górnych dróg oddechowych.

Składniki: 10 g liści szałwii, 1 litr wody.

Sposób przygotowania i użycia: Zalać wrzątkiem i zaparzyć pod przykryciem. Pić 3 razy dziennie po szklance.

wywar szałwia lekarska

Płukanka na wzmocnienie włosów.

Składniki: 100 gr suszonych lub świeżych liści szałwii, 1 litr wody.

Sposób przygotowania i użycia: Liście szałwii zalać gorącą wodą. Odstawić na 10 min. Odcedzić. Polewać włosy i wmasowywać w nie odwar.

Przy stosowaniu szałwii są pewne ograniczenia. Należy unikać dużych dawek w okresie ciąży. Szałwia nie powinna być przyjmowana przez epileptyków.

  • Tytuł: Szałwia lekarska
  • Autor:
  • Data: 14/12/2015
  • Tagi:
Top