Friday 19, Jan 2018

Blog ogrodniczy - Ogrodnik Leszek

Obrazek użytkownika Leszek

Drzewa obok nas - LIPA

LIPA

Cykl o drzewach zaczynam od wrośniętej w nasz krajobraz lipy, długowiecznego drzewa strefy umiarkowanej półkuli północnej. Lipa to wysokie drzewo osiągające w zależności od odmiany od 30 do 40 m wysokości. W Polsce rosną dwie odmiany Lipa drobnolistna i Lipa szerokolistna – ta druga odmiana osiąga nawet 40 m wysokości. Większość występujących u nas lip to Lipy drobnolistne. Lipa drobnolistna jest u nas drzewem pospolitym, osiąga do 30 m wysokości, ma gęstą, o jajowatym kształcie, koronę.

lipa

Silnie popękana kora pnia i grube gałęzie mają ciemny kolor, młode gałęzie są za to oliwkowobrunatne.  Gęste zaokrąglone, sercowate, ciemnozielone liście mają ok. 8 cm długości. Żółtawe miododajne kwiatostany lipy pojawiają się w już końcu czerwca.

kwiatostan lipy

Kwiatostan umieszczony jest na długiej szypułce zrośniętej do połowy z jasnozieloną podsadką lancetowatego kształtu. Zapach kwiatów nie jest intensywny i niewyrazisty. Miód lipowy w stanie płynnym ma jasną, żółtawą barwę a po skrystalizowaniu białawożółtą. Smak miodu jest świeży, ostry o aromacie kwiatostanów lipowych. Smak, różnorodność składników pokarmowych i związków w nim zawartych powoduje, że chętnie jest spożywany na surowo, ale i wykorzystywany w przetwórstwie i lecznictwie. Słodzone nim potrawy i napoje poprawia ich smak.

miód lipowy

Surowcem zielarskim jest kwitnący około dwóch tygodni kwiatostan (kwiat lipy). Zbiera się całe kwiatostany z podsadką, gdy większość kwiatów jest rozwinięta. Zebrane w dni suche kwiaty lipy nie czernieją. Najlepiej suszyć je rozłożone w cienką warstwą w cieniu w przewiewnym miejscu. Herbatka z kwiatu lipy ma działanie napotne, przeciwskurczowe i moczopędne. Można z nich sporządzić napar i stosować go przy grypie, zapaleniu oskrzeli w stanach pobudzenia nerwowego, zawrotach głowy, kolkach, miażdżycy, cukrzycy i chorobach reumatycznych. Można też stosować zewnętrznie do płukania jamy ustnej i gardła.

Napar na gorączkę i grypę z lipy. Składniki, sposób przyrządzenia i stosowania wg wspaniałego znawcy ziołolecznictwa Ojca Klimuszko.

ojciec klimuszko

Składniki:  1) Kwiaty: lipy, czarnego bzu, słonecznika i mącznicy lekarskiej.

                  2) Korzeń: arcydzięgla i lubczyka.

                  3) Owoce: maliny i głogu.

Sposób użycia: wszystkie składniki w równych porcjach zmieszać. Wziąć kopiastą łyżkę stołową mieszanki, zalać w szklance wrzątkiem i odstawić pod przykryciem na trzy godziny. Po czym przecedzić, lekko podgrzać i wypić przed posiłkiem. Pić trzy razy dziennie aż do wyczerpania mieszanki i zrobić przerwę. Za każdym razem zioła zaparzać świeże. Bardzo polecam te naturalna mieszankę ziół.  Wydawać by się mogło, że niektóre z jej składników będą nieosiągalne, ale przecież, jeżeli nie mamy aż tyle determinacji by je znaleźć w naturze możemy zawsze bez problemu kupić je w aptece – wszystkie na pewno są osiągalne.

Lipa w ogrodzie to dobry czy zły pomysł?

Odpowiedź nie jest oczywista. Z jednej strony to duże drzewo i moim zdaniem można ją posadzić tylko w dużych ogrodach i parkach. W dużym ogrodzie na pewno będzie pięknie wyglądało duże długowieczne drzewo lipy. Lipy pięknie prezentują się posadzone przy alejach i drogach.

lipa w ogrodzie

W mniejszych ogrodach przydomowych można posadzić na drewnianych lub metalowych stelażach gęsty szpaler lip i mocno, wąsko go przycinać od momentu, kiedy drzewa osiągną 3-4 lata. Da nam to doskonałą wysoką i efektowną zasłonę o gęstym ulistnieniu. Nie da się ze względu na przepisy wprowadzić taki szpaler lip do ogródków działkowych (wysokość żywopłotów w ogródkach działkowych podległych PZD określa Statut). Sadząc w swoim ogrodzie lipę trzeba pamiętać o tym, że jeżeli będziemy chcieli ją usunąć to przy posiadanym zezwoleniu zapłacimy za 1 cm jej obwodu kwotę 91,54 zł.

Wartość użytkowa drewna lipy nie jest duża, drewno lipy jest bardzo miękkie, nie nadaje się na deski ani na opał, ale upodobali ją sobie ze względu na łatwą obróbkę artyści rzeźbiarze. Przykładem twórczości rzeźbiarskiej jest chociażby ołtarz Wita Stwosza z Kościoła Mariackiego w Krakowie wykonany z drewna lipy.

ołtarz wita stwosza z lipy

Pewnie z miernej wartości drewna wyraz lipa ma u nas i inne znaczenie. Lipa to potocznie kłamstwo, bujda, ale też coś źle wykonane, tandeta. A całkiem na marginesie 100 lip to też jedna kuna – waluta Chorwacji.

kochanowski lipa

Nasz wielki poeta Jan Kochanowski we fraszce „Na lipę” napisał:

Gościu, siądź pod mym liściem, a odpocznij sobie!

Nie dojdzie cię tu słońce, przyrzekam ja tobie,

Choć się najwyższej wzbije, a proste promienie

Ściągną pod swoje drzewa rozstrzelane cienie.

Tu zawżdy chłodne wiatry z pola zawiewają,

Tu słowicy, tu szpacy wdzięcznie narzekają.

Z mego wonnego kwiatu pracowite pszczoły

Biorą miód, który po tym szlachci pańskie stoły.

A ja swym cichym szeptem sprawić umiem snadnie,

Że człowiekowi łacno słodki sen przypadnie.

Jabłek wprawdzie nie rodzę, lecz mię pan tak kładzie

Jako szczep najpłodniejszy w hesperyskim sadzie.

Fraszka piękna, ale ja osobiście się z nią nie zgadzam. Lipa owszem to duże i rozłożyste dające dużo cienia drzewo, ale, o czym też wspomina poeta to drzewo w porze kwitnienia opanowane jest przez owady, które na pewno nie dadzą nam pod nią zasnąć. O spożywaniu posiłków latem też ze względu na owady nie ma mowy. Najlepszym drzewem, moim zdaniem będzie orzech włoski, równie gęsty i rozłożysty jak lipa, ale nielubiany przez owady. Sadźmy, zatem te piękne drzewa w dużych ogrodach przy drogach, alejach w parkach i na obrzeżach pól uprawnych podniesiemy tym samym walory krajobrazu i przyczynimy się do zwiększenia plonów dzięki miododajnym owadom, które uwielbiają nektar lip i chętnie wokół nich pracują.

  • Tytuł: Drzewa obok nas - LIPA
  • Autor:
  • Data: 14/09/2015
  • Tagi:
Top